مدیر تلویزیون تمدن افغانستان در گفت وگو با «شرق»: 
دولت از كنترل رسانه ها عاجز است

    توسعه نیافتگی نظام سیاسی در هر كشور آشفتگی و بی ثباتی سیاست را به همراه دارد و اگرچه كشور را به جولانگاه نقش آفرینان خارجی تبدیل می كند اما با اتهام پراكنی و انگ زنی و آدرس غلط دادن نیز عجین است. افغانستان امروز نماد تمام عیار چنین روندی است. چه آنكه نظام سیاسی نوپای این كشور نه به دست مردم این كشور كه به دست خارجی ها تشكیل شده است كه این خود بر ابهامات می افزاید. اگرچه دخالت دول خارجی در بازار مكاره سیاست در افغانستان واضح تر از آن است كه نادیده گرفته شود اما در فضای ابهام آمیز موجود، اتهام وابستگی به بیگانه نیز نقل و نبات تمامی مشاجرات سیاسی است. از این رو شناخت فضای رسانه ای افغانستان كاری بسیار پیچیده است و معمولاً هرگونه اظهارنظر نقش آفرینان این عرصه سبب بروز واكنش هایی از ناحیه ها و طیف های مختلف در این كشور می شود.
    در همین راستا مصاحبه هفته گذشته مشاور رئیس جمهور افغانستان با همین صفحه سبب واكنش «محمدجواد محسنی» رئیس تلویزیون مذهبی «تمدن» افغانستان شد و او در گفت وگو با سایت خبری «دادنا» برخی از نكات طرح شده در آن مصاحبه را به چالش كشید. از این رو بر آن شدیم تا با وی تماس بگیریم و به تفصیل نظراتش را بشنویم. با محسنی از فضای رسانه ای افغانستان گفتیم و از مخالفت هایش با برخی از اظهارات مشاور حامد كرزی پرسیدیم. او معتقد است رسانه های افغانستان ظرفیت آزادی بیان ندارند و به دلیل اینكه در ابتدای راه دموكراسی هستند، باید نظارت شدیدتری را متحمل شوند. 
    رئیس تلویزیون تمدن افغانستان برخلاف تریبون های رسمی، بسیاری از رسانه های خصوصی افغانستان را مستقل نمی داند و آنها را تحت نفوذ و تاثیر قدرت های خارجی می پندارد. اگرچه اتهام وابستگی به خارج یكی از اصلی ترین مشخصه های فضای سیاسی غیرشفاف افغانستان است و حتی خود تلویزیون تمدن نیز از چنین اتهامی در افغانستان بی نصیب نمانده، اما محسنی ادله ای نیز برای اثبات مدعیاتش دارد و در این راستا از موارد متعددی سخن به میان می آورد كه دولت از برخورد با تخلفات برخی رسانه ها اظهار عجز كرده است. هر چند حاضر نمی شود به صورت جزیی تر به برخی از این موارد اشاره كند. مرور نظریات محمدجواد محسنی از آن رو كه وی نوه آیت الله «آصف محسنی» از رهبران دینی افغان و نماینده طیف مذهبی این كشور است، می تواند خالی از لطف نباشد. 
    - - - 
    - آقای محسنی، مشاور آقای كرزی در مصاحبه اخیر خود با «شرق»، قانون مطبوعات افغانستان را قانونی مترقی معرفی كرده و وضعیت رسانه های افغان را رو به رشد دانسته اند. نظر شما در این رابطه چیست؟
    به نظر من باید بررسی شود كه قانون مطبوعات و رسانه های افغانستان و روند رو به رشد رسانه ها در كشور ما تاكنون چه مقدار به نفع جامعه ما بوده است؟ به نظر من نفس قوی بودن قانون روی كاغذ، بدون در نظر گرفتن وضعیت كنونی رسانه ها و عملكرد آنها را نمی توان دستاوردی برای كشور به حساب آورد.
    اگر هم به فرض، قانون مطبوعات ما مترقی و رسانه های ما رو به رشد باشند، اما در عمل شرایطی باشد كه به ارزش های ما توهین شود، به شخصیت ها اهانت شود، به فرهنگ و دین ما دهان كجی صورت گیرد، فرهنگ مبتذل و غیرارزشی و غیراخلاقی غرب و شرق در كشور رو به گسترش باشد و غیره فایده این قانون برای كشور و جامعه ما چیست. به طور خلاصه بگویم به نظر من و مطابق نظر بسیاری از كارشناسان رسانه، قانونی در هر جامعه مترقی محسوب می شود كه مشخصات فرهنگی و اجتماعی بومی آن كشور، در آن لحاظ شده باشد لذا وقتی در عملكرد رسانه ها مدام به فرهنگ و مذهب مردم افغان توهین شود، نمی توان قانون موجود را قانونی مترقی دانست. 
    
    - آیا آزادی بیان در حد و اندازه ای كه ایشان ادعا كرده اند در افغانستان وجود دارد؟
    متاسفانه من مصاحبه ایشان را نخواندم و نمی توانم در مورد اظهارات ایشان قضاوت كنم. ولی به نظر من آزادی بیان در كشور ما همانند یك تیغ دولبه عمل می كند كه متاسفانه تاكنون اثرات منفی آن به مراتب بیشتر از اثرات مثبتش بوده است. از طرف دیگر رسانه داری آزاد در افغانستان در حال سپری كردن سال های اولیه عمر خود است و به نظر من رسانه های فعلی افغانستان به دلیل ناپختگی و كم تجربگی، از ظرفیت لازم برای استفاده بهینه از آزادی بیان به نفع جامعه و ارزش های بومی و ملی برخوردار نیستند. 
    
    - در كنار به رسمیت شناخته شدن آزادی رسانه ها، دولت در نظارت بر تخلفات احتمالی رسانه ها چه مكانیسمی را پی می گیرد؟
    با توجه به حضور چهارساله ما در عرصه رسانه داری در افغانستان، تاكنون مرجع یا ارگانی كه توانسته باشد نظارت موثر و كارآمدی بر كاركرد و فعالیت رسانه ها در افغانستان داشته باشد، به وجود نیامده است. كمیسیون فعلی رسیدگی به تخطی های رسانه ای كه در وزارت اطلاعات و فرهنگ ما موجود است، تاكنون بسیار ضعیف و موردی عمل كرده است. 
    
    - در مورد شورای نظارت بر عملكرد رسانه ها اندكی بیشتر توضیح دهید. چرا معتقدید عملكرد این شورا تاثیرگذار نبوده است؟
    این شورا خود شورای نظارتی نیست. بیشتر به شكایاتی كه از رسانه ها می شود، رسیدگی می كند چون از قدرت اجرایی برخوردار نیست. این شورا در مقابل رسانه هایی كه اكثراً از حمایت بی دریغ قدرت های غربی برخوردارند، كارایی لازم را ندارد.
    
    - روند رشد رسانه های خصوصی و مستقل را در افغانستان امروز چطور ارزیابی می كنید؟
    به جز دو شبكه تلویزیونی و احتمالاً یك رادیو، بقیه رسانه ها در افغانستان خصوصی هستند. اما مستقل بودن آنها مساله ای است كه باید با توجه به خط مشی و كاركرد آنها روشن شود. معتقدم رسانه هایی كه رویكردشان مخالف ارزش ها، فرهنگ، آداب و تمدن جامعه افغانستان است، نمی توانند داعیه استقلال داشته باشند. 
    
    - با این تفكیك منظورتان این است كه برخی از رسانه های خصوصی مستقل نیستند؟
    اگر مستقل بودن رسانه ها را با معیار های یادشده در سوال قبل بسنجیم شاید بتوان گفت بیش از نیمی از رسانه های موجود در كشور ما مستقل نیستند. 
    
    - این رسانه ها به جناح ها و افراد ذی نفوذ افغان وابسته هستند یا به قدرت های خارجی؟
    ممكن است جناح ها و قدرت های داخلی افغانستان از لحاظ سیاسی و فكری با هم نقاط اختلافی داشته باشند اما هیچ وقت به گونه ای بی رحمانه بر ارزش ها و فرهنگ جامعه افغانستان نمی تازند. طبعاً این تاخت و تاز بر پیكر پرجراحت فرهنگ افغانستان ریشه در خارج از مرزهای افغانستان دارد. 
    
    - منابع دولتی از جمله مشاور آقای كرزی ادعا كرده اند هیچ رسانه ای با حمایت قدرت های خارجی در افغانستان مجوز نگرفته است این اظهارات با مفروضات شما در تضاد است.
    سربسته به شما بگویم بارها پیش آمده كه دولت از برخورد با بعضی متخلفان رسانه ای ابراز عجز كرده است، بنابراین باید قدرتی بالاتر از دولت به عنوان حامی این رسانه ها وجود داشته باشد كه این عجز دولت را توجیه كند. 
    
    - آیا آن طور كه از مراجع رسمی اعلام می شود دولت افغانستان مدافع آزادی های مطبوعات و رسانه ها بوده است؟
    به لحاظ حمایت از آزادی بیان به جرات می توانم بگویم بله. البته این قضیه به بردباری و سعه صدر بیش از اندازه شخص رئیس جمهور آقای كرزی برمی گردد كه به اعتقاد من این خصلت حسنه به تاسی از ایشان در همه ارگان های دولتی ما رشد كرده است. 
    
    - شرایط غیرشفاف سیاسی افغانستان در روند كار رسانه ها تاثیری داشته است؟
    بله، طبعاً شرایط آشفته كنونی افغانستان سبب سردرگمی و به خطا رفتن تحلیل های رسانه ها در عرصه سیاسی كشور شده است و صدالبته آشفتگی های سیاسی باعث بی ثباتی در هر بخشی از كشور و جامعه می شود كه رسانه ها نیز طبعاً از این امر مستثنی نبوده اند. شاید هم همین آشفتگی های سیاسی است كه امروز افغانستان قربانی عملكرد نادرست رسانه های غیرارزشی و متحمل اضمحلال فرهنگی شده است. 
    
    - مطابق گزارش های منابع مستقل بین المللی تهدید خبرنگاران و فعالان رسانه ای مساله ای است كه در افغانستان عمومیت دارد. این تهدید ها معمولاً از چه مجاری و افرادی صورت می گیرد؟
    خبرنگاران و روزنامه نگاران افغان بیشتر از دو طریق مورد تهدید قرار می گیرند؛ یك اینكه اگر بخواهند برخلاف میل سازمان های اطلاعاتی غربی مطالبی را منتشر كنند یا مورد اهتمام خود قرار دهند و دو اینكه اگر بخواهند خیانت ها یا برخی فعالیت های غیرقانونی یكسری از زورمندان كشور را افشا كنند. البته در بعضی از موارد تهدید از طرف نیروهای مخالف دولت نیز مشاهده شده است. 
    
    - دورنمای فضای مطبوعاتی و رسانه های افغان را چطور پیش بینی می كنید؟
    تصور می كنم ادامه روند فعالیت رسانه ها به شیوه كنونی به هیچ عنوان به نفع امنیت و وحدت ملی و فرهنگ ما نیست. اگر فعالیت رسانه ها به همین گونه ادامه پیدا كند و نظارتی دلسوزانه و كارآمد به عملكرد آنها صورت نگیرد جامعه افغانستان زیر فشار تهاجم فرهنگی نقش آفرینان خارجی خرد خواهد شد و دیگر اثری از فرهنگ ما نخواهد ماند. البته باید خاطرنشان كرد ادامه هرج و مرج و بی بندوباری رسانه ای در افغانستان به نفع غرب هم نیست چون یكی از انگیزه های مهم مخالف دولت و غرب در افغانستان همین بی اعتنایی بعضی از رسانه ها به دین و فرهنگ افغانی است و اگر دولت به فكر چاره ای برای كنترل این دست رسانه ها در افغانستان نباشد، در آینده دود این آتش به همان اندازه كه به چشم مردم می رود به چشم دولت و نیروهای غربی در افغانستان نیز خواهد رفت.
    
     
 روزنامه شرق ، شماره 1120 به تاریخ 3/9/89، صفحه 15 (كیوسك)